sanathead.gif (7423 bytes)

islamhead.gif (4296 bytes)

 

TÜRK PORSELENLERİ

İstanbul'da porselen üretimi için ilk ciddi çalışma, Ahmet Fethi Paşa tarafından, 1845 yılında Eyüp, Balat ve Beykoz çevresindeki küçük imalâthanelerde çalışan ustalar biraraya toplanarak, Beykoz'da çini fabrikası kurulmasıdır. Fabrikada tabak, sürahi, kase, kapaklı sahan gibi günlük kullanım eşyası yanında duvar çinisi de imal edilmiştir. Günlük kullanım kaplarının beyaz zeminli olanlarının üzerinde 19. yüzyılda Avrupa porselenlerinde görülen renkli iri çiçeklerle bezeme vardır ve bazılarında çiçeklerin üzeri yaldızla boyanmıştır. Sürahi ve sahanların kapaklarının tutamakları çiçek, meyve ve sebze formunda yapılmıştır. Bunun yanında zemini kreme kaçan beyaz renkte olan sahan ve tabaklar da bulunmaktadır. Tabaklar sepet örgüsü motifli ve ajur tekniğinde, sahanların kapakları ise kabartma çiçeklerle bezenmiştir. Eser-i İstanbul porseleni olarak tabir edilen bu eserlerin en belirgin özelliği, diplerinde soğuk damga olarak elips çerçeve içinde veya çerçevesiz olarak siyah, yeşil, kırmızı ve mavi ile yazılmış Osmanlıca Eser-i İstanbul damgasının bulunmasıdır. Fabrika maddi sıkıntılar va bakımsızlık nedeniyle 20-30 sene sonra kapanmak zorunda kalmıştır.

İhtiyaç büyüdüğü için II.Abdülhamid tarafından 1892'de Yıldız Sarayı'nın dış bahçesine Yıldız Çini Fabrikası kurulmasına karar verilmiştir. Fabrika'nın kuruluş amacı öncelikle saray ve çevresinin ihtiyacını karşılamaktır.Yıldız Çini Fabrikası'nda imal edilen ilk porselenler salon ve duvarları süslemek için yapılan, üzerlerinde padişah portresi ve İstanbul panoramaları bulunan büyük vazolar, duvar tabakları ve levhalardır. Resimlerin üzerinde çoğunlukla ressamın imzası bulunur. Bunun yanında günlük kullanım kapları olan sahan, tatlılık, aşurelik ve tabaklar imal edilmiştir. Bunlar Avrupa'da Osmanlı pazarı için üretilmiş porselenler örnek alınarak Türk anlayışı içinde iç ve dış yüzeyleri renkli çiçek demetleri ve yaldızla süslenmiştir. Tutamakları l, meyve ve sebze formundadır. Fincan ve tabaklarda genellikle dönemin padişahının tuğrası veya adının baş harfleri vardır. Porselenlerin arkalarında ay-yıldız, tarih, yapıldığı senenin iki rakamından oluşan damga bulunmaktadır.

turkporselen.jpg (45731 bytes)


|Kurumsal |Yayınlar |Erişim |Arama