İŞLEME SANATI
Türk kadınının ustalık ve hayal gücünü yansıtan işlemeler giyecek ve kullanılacak eşyalardan, askeri malzemeye kadar her konuda yaygın uygulama alanı bulmuştur. Gergef veya kasnakta, keten, pamuklu, yünlü, ipekli dokumalar veya deri üzerinde; ipek iplik, sırma (altın tel) ve sim (gümüş tel) kullanılarak çeşitli işleme örnekleri yapılmıştır. Saray ve konakların hareminde yaşayan kadınların çeyiz hazırlamak ve boş zamanlarını değerlendirmek amacıyla yaptıkları işlemeler yanında, özellikle bir ekip çalışmasını gerektiren yorgan yüzleri, kıyafetler ve askeri malzeme üzerindeki ağır işlemeler profesyonel erkek işleyiciler tarafından atölyelerde yapılmış olmalıdır.
16. ve 17. yüzyıla tarihlendirilen ve yorgan yüzü olarak kullanıldığı düşünülen büyük keten örtülerde geometrik düzen hakimdir. Simetri ve sonsuzluk prensibine bağlı kalınarak, kayan eksenler üzerindeki çiçek ve yaprak motifleri ile, madalyonlar içindeki çiçekler kullanılan başlıca motiflerdir. Motifler floş iplik kullanılarak pesent tekniğinde işlenmiştir. 16. yüzyıl işlemelerinde kırmızı, mavi, yeşil, fildişi ile konturlarda siyah iplik kullanılmıştır. 17.yüzyılda brokarlara benzeyen kompozisyonlar görülmekle birlikte, pastel renkler kullanılmış ve teknik
ler arttırılmıştır. Bu dönemlere tarihlendirilen diğer işlemeler arasında deri üzerine sırma ve sim işlemeli askeri malzeme olan sadaklar, eyerler, eyer örtüleri, muhtelif çanta ve matara kılıflarını sayabiliriz.
Avrupa etkisinin başladığı 18-19.yüzyıl işlemelerinde hemen hemen bütün renkler kullanılmış ve aynı rengin çeşitli tonları ile gölgelendirmeler yapılarak ışık ve derinlik etkisi verilmiştir. İnsan ve hayvan figürü yerine daha çok çiçek, kıvrık dal, meyve, hat, gemi ve mimari motifler işlenmiştir. Selvi ağaçları, çiçekler ve kuşlarla çevrelenmiş cami, köşk, ev ve çadır çok sevilip kullanılan motiflerdir. Keten, pamuklu ve ipekli dokuma üzerinde ipek iplik, sırma ve sim kullanılarak muşabbak, mürver, sıra işi gibi hesap işleri ve suzeni, dival, anavata ve pulat gibi işleme teknikleri kullanılmıştır.
